Al ruim twintig jaar werkt Jasmijn Maes in het onderwijs, als docent Engels en als projectleider basisvaardigheden. In die rol combineert ze lesgeven met het begeleiden van collega’s, waarbij communicatie een vanzelfsprekend onderdeel van haar werk is, maar niet per se iets waar ze bewust bij stilstond, tot ze via een collega in aanraking kwam met het Process Communication Model®, oftewel PCM.
“Het is niet zo dat ik zelf actief op zoek was naar een training”, vertelt ze. “Een collega van mij, die ook een goede vriendin is, werd trainer en zocht een groep om mee te oefenen. Zo ben ik erin gerold. Ik ben er vrij open in gegaan, zonder specifieke doelen. Dat doe ik eigenlijk altijd: ik kijk wel wat ik eruit kan halen.”
Die open houding maakte dat de inzichten niet meteen als een kant-en-klare oplossing binnenkwamen. “Als je het boek leest, ben je eerst vooral bezig met: waar sta ik zelf? Maar in de praktijk merk je dat het echt iets is wat je moet oefenen. Het is niet iets wat je even toepast en dan meteen werkt.” Gaandeweg merkte ze dat het vooral helpt op momenten waarop communicatie minder vanzelf gaat. “Als het stroef wordt, ga je jezelf afvragen: wat gebeurt hier eigenlijk, en kan ik daar iets in doen? Dan helpt het om gedrag anders te bekijken, en niet alleen te reageren op wat je ziet.”
Dat vertaalt zich soms ook in heel praktische toepassingen. Tijdens een studiedag over een implementatietraject maakte ze bijvoorbeeld posters die aansloten bij verschillende persoonlijkheidstypen. “Ik had per type een zin bedacht waarom die verandering juist voor hen relevant zou zijn. Voor de één viel dat meteen op, voor de ander helemaal niet, maar het was een manier om mensen op hun eigen manier aan te spreken.” Haar collega en trainer Joyce moest daar wel om lachen, juist omdat Jasmijn het zo praktisch besloot in te zetten.
In haar dagelijkse werk en thuis merkt ze het effect. “In de klas heb je altijd leerlingen bij wie het lastiger loopt. Dan helpt het om ze echt te leren zien, in plaats van alleen te reageren op hun gedrag. En thuis merk ik het ook. Mijn man kan bijvoorbeeld best fel reageren als iets niet lukt, zeker tijdens het koken. Voorheen trok ik dat sneller naar mezelf toe, terwijl ik nu eerder denk: dit ligt niet bij mij, jij hebt het gewoon lastig op dat moment. Dat maakt dat je anders reageert, en dat haalt vaak al spanning uit zo’n situatie.”
Voor Jasmijn zit de waarde van de training dan ook niet in een compleet nieuwe manier van werken, maar in een extra laag van bewustzijn die ze kan inzetten wanneer dat nodig is. In de verdiepingstraining ging dat een stap verder. “Je kijkt niet alleen naar gedrag, maar ook naar wat eronder gebeurt, zeker als de spanning oploopt. Je krijgt meer inzicht in die verschillende ‘maskers’ en hoe je daarin zelf ook verandert. Voor mij maakte dat duidelijker hoe mijn eigen gedrag verschuift onder druk, en waar dat vandaan komt. Dat was eigenlijk heel goed te plaatsen, en helpt om bewuster te kiezen hoe je reageert in zo’n moment.”
Of PCM haar werk fundamenteel heeft veranderd, wil ze niet zo stellig zeggen. “Je ontwikkelt je sowieso, zeker als je al langer in het onderwijs werkt. Maar het heeft me wel geholpen om bewuster naar communicatie te kijken, en dat neem je toch mee in hoe je reageert en hoe je gesprekken voert.”
