“Bij TEC Walcheren werken we met nieuwkomers: leerlingen die net in Nederland zijn en de taal nog niet spreken”, vertelt Lyla Taha, directeur van TEC Walcheren. “Dat zijn kinderen van bijvoorbeeld expats of vluchtelingen, die maximaal anderhalf jaar bij ons op school blijven. Dat vraagt veel van ons team. We werken intensief samen, stemmen voortdurend af en hebben ook te maken met traumasensitief onderwijs.”
Met een team van ruim dertig medewerkers, vaak in duo- of deeltijdbanen, is goede communicatie essentieel. “We deden al veel goed. Mensen vonden elkaar, overlegden en werkten hard. Maar het bleef vaak aan de oppervlakte. Terwijl ons werk juist vraagt om verdieping en écht begrip van elkaar.”
Die behoefte bracht Lyla bij het Process Communication Model®, oftewel PCM. “Ik was op zoek naar iets dat ons kon helpen om beter te begrijpen hoe we communiceren. Niet alleen wat iemand zegt, maar ook waaróm iemand iets op een bepaalde manier zegt.”
Sinds de start van het traject – en inmiddels meerdere trainingen verder – ziet ze duidelijke veranderingen. “Collega’s hebben veel meer inzicht in elkaars kwaliteiten en in hun voorkeursmanier van communiceren. Waar het eerder kon botsen, bijvoorbeeld tussen verschillende persoonlijkheidstypen, zie je nu dat mensen beter begrijpen waar gedrag vandaan komt.”
Dat wordt vooral zichtbaar in de praktijk. “We hadden bijvoorbeeld collega’s die het lastig vonden om met collega’s die makkelijk hun mening geven in gesprek te gaan. Dat leidde tot frustratie of het vermijden van het gesprek. Nu zien we dat zij hun aanpak aanpassen. In plaats van direct in de inhoud te stappen, beginnen ze bijvoorbeeld met: ‘Wil je eens met me meedenken?’ Alleen die andere openingszin zorgt er soms al voor dat iemand aanhaakt en het gesprek wél lukt.”
Ook op praktisch niveau merkt ze verandering. “Zelfs in mailverkeer zie je het terug. Waar de één behoefte heeft aan structuur en duidelijkheid, schrijft de ander meer vanuit gevoel. “Daar maken teams nu samen afspraken over: wat vind jij belangrijk en wat heb ik nodig, zodat we elkaar beter begrijpen.”
Wat Lyla vooral waardeert, is het groeiende bewustzijn binnen het team. “Daar zitten ook veel aha-momenten in. Mensen herkennen zichzelf beter, ze zien wanneer ze onder druk anders reageren en kunnen dat ook bij collega’s signaleren. In plaats van gedrag persoonlijk te nemen, ontstaat er meer begrip. We horen nu regelmatig dat collega’s hun gesprekken bewust anders voorbereiden, omdat ze weten wat de ander nodig heeft. Dat zorgt voor rust en vertrouwen.”
Hoewel de laatste stap – de vertaalslag naar leerlingen – nog volgt, ziet ze daar al beweging. “We zijn ons steeds bewuster van hoe gedrag en communicatie werken. Dat gaat uiteindelijk ook effect hebben op hoe we met leerlingen omgaan.” Haar advies aan andere scholen is helder: “Als je merkt dat communicatie stroef verloopt, teams op eilandjes zitten of dat mensen elkaar niet echt begrijpen, dan is dit waardevol. PCM helpt om elkaar beter te zien, te begrijpen en effectiever samen te werken. En dat is in het onderwijs onmisbaar.”
